Herindeling

Wat is een schaal die past bij de mens? Van alle cirkels die je om je heen kunt trekken, is welke de meest betekenisvolle? Wanneer lukt het nog je te verbinden met het bestuur dat je bij elkaar stemt, en wanneer raken we elkaar kwijt?

Een argument bij de sociale transities was dat gemeenten beter in staat geacht werden om passende zorg te bieden aan de eigen inwoners dan het Rijk. De kleinere schaal zou niet alleen een besparing opleveren, maar ook een verbetering van de zorg. Opmerkelijk genoeg dwingt de gegroeide verantwoordelijkheid van gemeenten ook een beweging in tegengestelde richting af, dus niet van groot naar klein maar andersom. Bij de organisatie van de zorg komt soms meer kijken dan een gemeente aankan. ‘Daar heb je het spook van de herindeling weer’, zuchtte een collega-raadslid. Je hoort nogal eens stellen dat een omvang van 100.000 inwoners de goede schaal oplevert om efficiënt en verantwoord zaken te doen, niet alleen in de wereld van de gezondheidszorg maar ook op andere terreinen. Maar doet dat geen afbreuk aan de wederzijdse betrokkenheid van burger en lokale overheid? En wat blijft er over van het voordeel van een nabije overheid?

Over beweging gesproken. Een paar jaar geleden baarde de Amerikaan Benjamin Barber, hoogleraar politicologie, opzien door zijn pleidooi om de democratie te redden door burgemeesters de wereld te laten regeren. Geen Verenigde Naties meer, maar de Verenigde Steden van de wereld, geregeerd door een parlement van burgemeesters. Grote steden kiezen immers al regelmatig een eigen weg, los van provincie of rijk. Een stad als Rotterdam heeft in ons land economisch gezien meer macht dan de provincie Drenthe. Moeten wij wereldwijd opschalen naar grootstedelijke omvang? Dat is pas herindeling! De observatie bij recente verkiezingen in Amerika, Frankrijk, en Nederland van een tweedeling tussen mensen van steden en die van landelijke omgevingen, een breuklijn die ook ongeveer het meer vooruitstrevende gedeelte van een natie scheidt van het meer behoudende, is hierbij opmerkelijk.

De romantische woorden op het graf van Wibaut, zijn mij lief: ‘Er is maar één land: de aarde. Er is maar één volk: de mensheid. Er is maar één geloof: de liefde.’ Zij hanteren de grootst mogelijke schaal –  tenminste totdat wij ‘menselijk’ leven op een andere planeet ontdekken –, en roepen op tot een grenzeloze solidariteit. Bovendien sluiten zij naadloos aan bij het plakkerige goedje van de culturele gelijkschakeling dat je wereldwijd aantreft, onder invloed van internet en commercie.

Maar misschien lopen de woorden veel te snel voorbij aan de kleine mensen die we zijn en die we blijven, hoe ruim we ook durven denken. Ik kan nog zo de graftekst van Wibaut omarmen, tegelijkertijd voel ik mij thuis in de kleine stad waar ik woon, waar ik vrienden maak, de taal versta, waar velen elkaar kennen, al is het maar van gezicht, waar we elkaar groeten ook al ken je elkaar niet. Waar ik de wethouder in het zwembad aan zijn kop kan zeuren dat ie het weer verkeerd heeft gedaan. Het zijn twee uitersten die heel goed samen kunnen gaan, wereldburger zijn én dorpsbewoner. Iemand wees mij op Frankrijk, waar bijna ieder gat nog zijn eigen ‘Mairie’ heeft en zijn eigen burgemeester, die dikwijls ook de pomp exploiteert of de bakkerswinkel. Van alles en nog wat is er geregionaliseerd, maar de kleine eigenheid staat fier overeind met sjerp en gouden kwastjes! Herindelen zal best nodig zijn, zo af en toe. Als het maar geen opdelen wordt. Dan hou je niks over.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *